"Bajki w naszych rękach"

Scenariusze do prowadzenia lekcji z bajkami

Tytułem wstępu - słów kilka o bajkach terapeutycznych


"Dla dorosłych opowiadanie bajek to zabawa, rozrywka. Dla dzieci słuchanie wymyślonych historii to sposób uczenia się, zdobywania wiedzy o świecie. Bajki potrafią zawładnąć dziecięcą wyobraźnią, oczarować.

Dlaczego tak się dzieje? Na czym polega ta magiczna siła bajek? Co sprawia, że są tak pociągające dla dzieci na całym świecie? Pewnie chodzi o to, że te cudne opowieści pokrzepiają, pomagają dzieciom oswoić lęki i uporać się z problemami. W dziecięcych głowach kłębi się wiele uczuć i myśli, niektóre z nich wywołują niepokój, strach, poczucie winy, odrzucenia. Jeśli te uczucia i myśli są tak przykre i bolesne, że trudno o nich otwarcie mówić, a nawet myśleć - to jak się od nich uwolnić? Tu właśnie z pomocą przychodzą baśnie i bajki. W wielu wypadkach ich treść pokrywa się z dziecięcymi troskami i obawami. Trzeba pamiętać, że dziecku często trudno jest mówić o własnych problemach, czasem nie potrafi ich zwerbalizować lub rozpoznać. Ale słuchając, jak bohater bajki zmaga się z sytuacją podobną do jego własnej, pochłania tę historię tak, jak pije się zimną lemoniadę w upalny dzień. Nie musi się przyznawać wprost do swoich bolesnych uczuć, ale słuchając bajki może obserwować bohatera, który jak ono samo, staje w trudnych sytuacjach. Dowiaduje się, jak można z nich wybrnąć, zrozumieć je i rozwiązać - a to przynosi wielką ulgę. Słuchanie o przeżyciach kogoś podobnego do nas, kto reaguje jak my, ma takie same lęki i nadzieje - może być wielkim pocieszeniem. Pozwala wierzyć, że nie jesteśmy sami, że inni też czują się czasami bezradni i zagubieni. To szczególnie ważne dla tych, którzy myślą, że tylko oni mają takie problemy i czują się gorsi od innych ludzi. Słuchając tych opowiadań dzieci odbierają komunikaty, które potem jak echo powracają do nich i pomagają radzić sobie z kłopotami.

Baśń niesie przesłanie, że życie nie zawsze bywa sprawiedliwe, że często sobie z nim nie radzimy i sprawy wymykają się spod kontroli. Ale jeśli stawimy temu czoła i nie poddamy się, to w końcu zwyciężymy. To bardzo ważna lekcja. Dzieciom potrzebna jest wiara w możliwość powodzenia, w szczęśliwe rozwiązanie. Inaczej nie podejmą
próby, zrezygnują z wysiłku, nie osiągną zamierzonego celu. Bajki pozwalają przyswoić przekaz o nadziei, która istnieje, choć czasem trzeba o nią zawalczyć, pokonując własne słabości.

Już samo czytanie dziecku bajki, przyjemna, uspokajająca bliskość mamy lub taty - ma działanie terapeutyczne. Wzmacnia więź pomiędzy dzieckiem a rodzicem, daje poczucie bezpieczeństwa. Gdy rozmawiamy z dziećmi poprzez bajkę, rozmawiamy w języku, który świetnie rozumieją i który do nich najlepiej przemawia, bo to język fantazji i wyobraźni. Jak piękna to może być rozmowa świadczy plon konkursu „Bajka w naszych rękach”. Wśród nagrodzonych prac znajdziemy bajkę pt. „Pokrywka”. Jestem pewna, że gdy przeczytamy ją dzieciom, one w lot odgadną o czym, tak naprawdę, opowiada ta historia. Zrozumieją, kim jest ten szary rondel z gołą głową, w świecie garnków, które noszą swe pokrywki, niczym najpiękniejsze kapelusze. Ucieszą się, że gdy kipi woda, para tańczy tylko nad tym rondelkiem i będą wiedziały, że ten brak kapelusza, to jego zaleta, nie wada. Jeśli będziemy czytać dalej, dowiemy się, że nawet w niebie, wśród zwiewnej anielskiej braci, trafić się może jeden mały, bezskrzydły aniołek. A na ziemi gdzieś w gęstej trawie mieszka dzielny króliczek, któremu los zgotował równie przykrą niespodziankę. Ale co by
to były za bajki, gdyby bohaterowie, ci w obłokach i ci na ziemi nie pokonali w końcu złego losu? Czytajmy więc te bajki, które leczą i pozwalają uwierzyć, że to co nas wyróżnia, czyni nas wyjątkowymi."


Renata Piątkowska
autorka książek dla dzieci